Lisowczycy na Dolnym Śląsku

Lisowczycy- była to formacja lekkiej jazdy polskiej o charakterze utrzymującego się z łupów wojska najemnego, sformowana w 1614 roku.

Szczególnie odznaczyli się w trakcie kampanii moskiewskiej w 1610 r. oraz w walkach przeciwko Turkom w latach 1620-1621.

Ze względu na łupieżczy charakter, zostali potępieni w uchwałach sejmowych i rozwiązani w 1635 roku.

                W Kotlinie Kłodzkiej znaleźli się w maju 1622 roku, idąc, jak twierdzili, w sukurs cesarzowi Ferdynandowi, na jego zaproszenie. Na tych terenach znajdował się wówczas dowódca oddziałów katolickiego władcy na Śląsku, hrabia von Dohna. Potrzebował on wsparcia zbrojnego, ponieważ z jednej strony zagrażali mu żołnierze wrogiego Kłodzka (pod dowództwem hrabiego Thurna), a z drugiej gromadząca się pod murami Habelschwerdu (dzisiejszej Bystrzycy Kłodzkiej) zbrojna grupa mieszkańców. Von Dohna postanowił wykorzystać oddziały lisowczyków. Po wielu komplikacjach oddziałom tym udało się unieszkodliwić wojska Thurna, a następnie rozgromić chłopów stojących pod Bystrzycą. Na Śląsk wrócili w listopadzie, czyniąc okropne szkody mieszkańcom. Plądrowali, rabowali, uważając te czyny za „rekompensatę” za zaległości w cesarskim żołdzie.

Kotlina Kłodzka- widok z Iglicznej

Nysa- na szlaku pochodu lisowczyków w 1622 roku

Bystrzyca Kłodzka- Wieża Rycerska

Igliczna z łąk nad Pławnicą

Juliusz Kossak Lisowczyk

Juliusz Kossak Lisowczycy

Juliusz Kossak Lisowczycy nad Renem

Józef Brandt Lisowczycy przed gospodą

Józef Brandt Lisowczycy, strzelanie z łuku

Opublikowano Bez kategorii | Otagowano , , | Skomentuj

Zwyczaje i kuchnia Sarmatów

W okresie baroku uwielbiano wystawne biesiady i uczty. Jedzono na nich zazwyczaj tłuste potrawy mięsne, ryby, nabiał i dodatki warzywne. Wszystko było suto zakrapiane alkoholem. Najpopularniejszymi daniami były: żurek, pieczona kaczka, barszcz czerwony, a także rosół, pierogi i ryby. Najczęściej stosowano przyprawy orientalne, takie jak szafran i pieprz. Potrawy podawano na dekorowanych półmiskach i talerzach. Dania, a w szczególności desery, kunsztownie ozdabiano. Uczty trwały bardzo długo, towarzyszyła im huczna muzyka i tańce. Przy jedzeniu chętnie rozmawiano. Często dochodziło do sprzeczek i bójek. 

Małżeństwa zawierane były zazwyczaj w wieku 20-25 lat u kobiet i 25-29 lat u mężczyzn. Decydujący o ślubie był majątek, a nie uczucie przyszłych małżonków. Rolą kobiety było zajmowanie się domem, mężczyźni często wyjeżdżali na sejmiki, Sejmy, różne odpusty, procesy sądowe.

 

Obrazy Fransa Snydersa, które pokazują, jak bardzo obfite były posiłki Sarmatów:

                                                                   „Spiżarnia”

„Martwa natura z homarem”

„Martwa natura z damą i papugą”

„Kosz owoców”

„Kucharka z jedzeniem”

 

Obraz Jacoba Jordaensa „Król pije”

Obraz Abrahama van Beyerena „Martwa natura”

Obraz Aleksandra Orłowskiego „Uczta u Radziwiłłów”

Opublikowano Bez kategorii | Otagowano , , , | Skomentuj

Jan III Sobieski

Jan III Sobieski był królem Polski od 21 maja 1674 do 17 czerwca 1696, a także hetmanem wielkim koronnym, hetmanem polnym koronnym, marszałkiem wielkim koronnym, chorążym wielkim koronnym.

 Urodził się w Olesku, zmarł w Wilnie. Poślubił Marię Kazimierę d’Arquien, zwaną Marysieńką. Był znanym Sarmatą. 

W bitwie pod Wiedniem, stoczonej między wojskami polsko-austriacko-niemieckimi, a armią Imperium Osmańskiego, był dowódcą wojsk sprzymierzonych. Bitwa ta skończyła się klęską Osmanów, którzy od tej pory przestali zagrażać chrześcijańskiej Europie.

Obrazy przedstawiające Jana III Sobieskiego:

Portret króla, autor nieznany:

 

 

 

 

 

 

 

 

Jan III Sobieski pod Wiedniem, Jan Matejko

 

 

 

 

 

Jan Sobieski z rodziną, Henri Gascar

 

 

 

 

 

 

Portret, Jan Matejko

 

 

 

 

 

 

 

Portret, Daniel Schultz

 

 

 

 

 

 

 

 

Jan III Sobieski pod Chocimiem, Andrzej Stech

 

 

 

 

 

 

Opublikowano Bez kategorii | Otagowano , | Skomentuj

Malarstwo sarmackie

Malarstwo sarmackie:

-Portret sarmacki- był to rodzaj obrazu przedstawiający stojącego przy stoliku szlachcica, który ubrany był w tradycyjny, często przesadnie bogaty strój, wykonany z najdroższych tkanin. Czasami autor umieszczał na obrazie przedmioty, które miały wskazywać na rangę i stanowisko portretowanej osoby. Najznakomitszym malarzem portretów sarmackich w okresie sarmatyzmu był Bartłomiej Strobel.

Wybrane dzieła Bartłomieja Strobla:

Portret Władysława Dominika księcia Zasławskiego-Ostrogskiego:

Portret Wilhelma Orsettiego:

Portret rajcy toruńskiego Nikolausa Hübnera:

 

-Portret trumienny- realistyczna podobizna osoby zmarłej. Polskie portrety malowano na blasze, najczęściej cynowej. Kształt portretu był dostosowany do boku trumny. Podczas uroczystości pogrzebowych mocowano go bowiem do trumny od strony głowy zmarłego.

Portrety trumienne:

Portret trumienny Stanisława Woyszy:

Portret trumienny Jana Kostki:

Portret trumienny Barbary Domiceli Lubomirskiej:

 

 

Opublikowano Bez kategorii | Otagowano , , , | Skomentuj

Strój Sarmaty

Polski ubiór szlachecki kształtował się głównie pod wpływem mody ze Wschodu. W noszonych wówczas strojach można odnaleźć m.in. wzory perskie i tureckie.

Strój męski:

- Żupan to rodzaj ubioru męskiego o kroju sukni z wąskimi rękawami.

- Kontusz przypominał swoim krojem płaszcz z charakterystycznymi rozciętym rękawami. Zakładano go na żupan.

- Pas kontuszowy wykonywano z jedwabiu i bawełny. Opasywano nim trzykrotnie kontusz, tworząc na końcu ozdobny węzeł. Szlachcic używał rożnego rodzaju pasów- codziennych lub odświętnych, a także letnich i zimowych.

- Kołpak to męskie nakrycie głowy obszyte futrem i ozdobione piórami.

 

- Szabla stanowiła nieodłączny element stroju sarmackiego. Noszono ją w ozdobnej pochwie, przy kontuszu.

 

Strój męski: 

Strój damski:

- Suknia, zwana w Polsce alamodą, była szyta z jedwabiu lub tureckiego złotogłowiu, czyli tkaniny przetykanej złota nicią. Miała gładką spódnicę w kształcie dzwonu, a górną część stroju zdobiły tasiemki i koronki.

- Futrzane kołpaki wykonywano z ciemnego futra i nakładano na krótką chustkę, którą upinano na czarnym lub białym czepku.

- Kształciczek, to lekkie suknie bez rękawów, noszone jako okrycie wierzchnie. 

Strój damski:

 

 

Opublikowano Bez kategorii | Otagowano , | Skomentuj

Sarmatyzm ogólnie

Sarmatyzm to barokowa formacja kulturowa. W Polsce utrzymywała się od XVI do XVIII wieku. Opierała się na przekonaniu, że szlachta polska pochodzi od Sarmatów- starożytnego ludu zamieszkującego ziemię rosyjską. Po Sarmatach szlachta miała odziedziczyć umiłowanie wolności, gościnność, dobroduszność, męstwo oraz odwagę. 

Sarmaci byli przekonani, że nad bezpieczeństwem Rzeczypospolitej czuwa sam Bóg. Ponadto uważali, że w ich ojczyźnie panuje idealny ustrój polityczny, łączący zalet monarchii i republiki, a także chroniący przed zaprowadzeniem rządów absolutnych. Silna władza monarchy zagrażałaby bowiem złotej wolności szlacheckiej, czyli swobodzie politycznej, jakiej nie mieli mieszkańcy innych krajów Europy. Szlachta uznawała również Polskę za kraj wyjątkowo bogaty ze względu na posiadane ogromne zasoby zboża i drewna.

 Przekonanie o doskonałości Rzeczypospolitej doprowadziło do bezkrytycznego uwielbienia dla wszystkiego, co Polskie, a w konsekwencji do niechęci i pogardy wobec cudzoziemców. Uważano, że szlachta polska jest najlepsza, najsilniejsza i najmądrzejsza. Taka postawa skutecznie uniemożliwiła przeprowadzenie jakichkolwiek reform.

ZNANI SARMACI:

Jan III Sobieski- król Polski w latach 1674-1696Stanisław Antoni Szczuka- sekretarz króla Jana III Sobieskiego

Jerzy Ossoliński- kanclerz wielki koronny od 1648 roku

Jan Kazimierz- król Polski w latach 1648-1668

Opublikowano Bez kategorii | Otagowano , | Skomentuj